Genel bakış
Bilgisayarda casus yazılım neye benzer
Bilgisayarlara bilgi toplamak amacıyla yerleştirilen yazılımlar çoğu zaman “virüs” gibi görünmez. Sık karşılaşılan durumların bir kısmında kullanılan araç, aslında meşru bir yazılımdır: uzaktan destek programları, ebeveyn denetimi yazılımları ya da çalışan izleme araçları. Bu yazılımlar sahibinin bilgisi dışında kurulduğunda, ekranınızı izlemeye, yazdıklarınızı kaydetmeye ve dosyalarınıza erişmeye imkân verir. Antivirüs yazılımları bunları çoğu zaman zararlı olarak işaretlemez, çünkü teknik olarak zararlı değillerdir; sorun, nasıl ve kimin tarafından kullanıldıklarıdır.
Bunların yanında uzaktan erişim truva atları, tuş kaydediciler, kötü niyetli tarayıcı eklentileri ve ele geçirilmiş e-posta hesapları da incelediğimiz başlıca konulardır.
Donanım da kontrol edilir
Bir bilgisayardaki gözetim her zaman yazılımla olmaz. Klavye kablosu ile bilgisayar arasına takılan küçük bir donanım tuş kaydedici, yazdığınız her şeyi kendi hafızasına kaydeder ve hiçbir yazılım taramasında görünmez. Bu yüzden incelemeye fiziksel kontrolle başlarız: klavye ve fare bağlantıları, USB portları, adaptörler, yerleştirme istasyonları ve masaüstü bilgisayarlarda kasa içi. Kablosuz klavyelerde alıcı birimi de kontrol ederiz.
Sistem incelemesinde nelere bakarız
- Kullanıcı hesapları ve yönetici yetkileri; tanımadığınız ya da sonradan eklenmiş hesaplar
- Başlangıçta çalışan programlar, zamanlanmış görevler ve arka plan hizmetleri
- Yüklü uzaktan erişim ve uzaktan destek araçları, bunların kurulum tarihleri ve bağlantı kayıtları
- Tarayıcı eklentileri, kayıtlı oturumlar ve senkronize edilen hesaplar
- E-posta hesaplarındaki yönlendirme kuralları, filtreler ve bağlı uygulamalar
- Güvenlik yazılımının durumu ve ayarlarında yapılan değişiklikler
- Ağ bağlantıları ve bilgisayarın düzenli olarak iletişim kurduğu adresler
E-posta yönlendirme kuralları özellikle önemlidir. Hesabınıza bir kez erişen biri, gelen bütün e-postaların bir kopyasını kendine yönlendiren bir kural oluşturabilir. Bu kural, şifrenizi değiştirdikten sonra da çalışmaya devam eder.
Adli inceleme ve veri bütünlüğü
Gerektiğinde sistem kayıtlarını ve şüpheli dosyaları dijital inceleme araçlarıyla, verinin bütünlüğünü koruyarak analiz ederiz. Bulguların ileride hukuki bir süreçte kullanılma ihtimali varsa, incelemeye başlamadan önce bunu bize söyleyin. Bu durumda verinin nasıl alındığını ve nasıl saklandığını belgeleyen bir yöntemle çalışırız; ayrıntılar için dijital delil inceleme ve teknik raporlama hizmetimize bakabilirsiniz.
Kurumsal ortamda
Kurumsal bilgisayarlarda çalışırken BT ekibinizle birlikte hareket ederiz. Hangi cihazların inceleneceği, hangi yetkilerle çalışılacağı ve kurumsal güvenlik yazılımlarınızla nasıl koordinasyon kurulacağı baştan belirlenir. Bir çalışanın ayrılması, bir veri sızıntısı şüphesi ya da hassas bir proje öncesi bu inceleme sık başvurulan bir adımdır. Bilginin sınırlı tutulması gerekiyorsa, BT ekibinden yalnızca gereken kişiyi dahil etmenizi öneririz.
İnceleme öncesinde
- Bizimle şüphelendiğiniz bilgisayardan veya e-posta hesabından değil, başka bir cihazdan iletişime geçin.
- Bilgisayarı sıfırlamayın, şüpheli programları silmeyin, sistem geri yükleme yapmayın.
- Şifrelerinizi şüphelendiğiniz bilgisayardan değiştirmeyin; tuş kaydedici varsa yeni şifre de kaydedilir.
- Tanımadığınız bir donanım parçası fark ettiyseniz dokunmayın, yerinden oynatmayın, fotoğrafını çekin.
Sonuç
İnceleme sonunda bulguları, dosya yolları ve zaman bilgileriyle birlikte yazılı olarak teslim ederiz. Bulgu varsa temizliği, şifre değişimlerini ve hesap güvenliğini doğru sırayla planlarız; önce temiz bir cihazdan hesapların güvenceye alınması, sonra şüpheli sistemin temizlenmesi gibi. Bulgu yoksa hangi alanların incelendiğini açıkça yazar, iz bulunmamasının gelişmiş tehditler açısından mutlak bir kanıt olmadığını da belirtiriz.
Ortak kullanılan bilgisayarlar
Aile içinde ya da küçük bir ofiste ortak kullanılan bilgisayarlar ayrı bir dikkat ister. Bir başkasının yönetici yetkisiyle eriştiği bir bilgisayarda, sizin hesabınız ne kadar güvenli olursa olsun, kurulan bir izleme yazılımı sizin oturumunuzu da görebilir. Bu durumda ilk öneri teknik değil, düzenle ilgilidir: hassas işlerinizi yalnızca sizin yönettiğiniz bir cihazda yapın ve ortak bilgisayarda kayıtlı şifre bırakmayın. İnceleme sırasında hangi hesabın hangi yetkiye sahip olduğunu ve yönetici hesabını kimlerin kullandığını sizinle birlikte netleştiririz.
01
Belirtiler
- Faresi veya penceresi sizin dışınızda hareket eden bir ekran
- Tanımadığınız bir uzaktan erişim programı, tarayıcı eklentisi veya kullanıcı hesabı
- E-postanızda sizin oluşturmadığınız bir yönlendirme veya filtre kuralı
- Güvenlik yazılımının sizin dışınızda kapatılmış olması
- Klavye kablosu ile bilgisayar arasında tanımadığınız küçük bir ara parça
02
Süreç
Güvenli ön görüşme
Şüphelendiğiniz bilgisayardan ve hesaptan değil, başka bir cihazdan konuşur; kapsamı ve kurumsal BT ekibinin rolünü belirleriz.
Fiziksel kontrol
Klavye, USB bağlantıları, adaptörler ve kasa, donanım tuş kaydedicisi veya yetkisiz bir ekleme açısından incelenir.
Sistem ve hesap incelemesi
Kullanıcı hesapları, başlangıç öğeleri, zamanlanmış görevler, yüklü yazılımlar, tarayıcı eklentileri ve uzaktan erişim araçları gözden geçirilir.
Adli analiz
Sistem kayıtları, ağ bağlantıları ve şüpheli dosyalar dijital inceleme araçlarıyla, verinin bütünlüğü korunarak analiz edilir.
Bulgular ve iyileştirme planı
Bulgular açıklanır; temizleme, şifre değişimi ve hesap güvenliği doğru sırayla planlanır, yazılı rapor teslim edilir.
03
Teslim edilenler
- İncelenen sistemleri, yöntemleri ve bulguları içeren yazılı rapor
- Bulgu varsa dosya yolları, zaman bilgileri ve ekran görüntüleri
- Hesap güvenliği ve cihaz sıkılaştırma için uygulanabilir öneriler
04
Sınırlar
- Ürün yazılımı veya donanım seviyesinde gizlenen çok gelişmiş tehditler her zaman tespit edilemeyebilir; iz bulunmaması mutlak bir temizlik kanıtı değildir.
- Yalnızca size ait ya da yetkili olduğunuz bilgisayarları, onayınızla inceleriz.
- Büyük kurumsal ağların bütününe yönelik olay müdahalesi, kapsamı ayrıca belirlenen bir çalışmadır.
- Uzaktan inceleme yapmayız; bilgisayarın veya kopyasının fiziksel olarak elimizde olması gerekir.
05
Sık sorulanlar
Antivirüs taraması yeterli olmaz mı?
Antivirüs yazılımları birçok zararlıyı yakalar, ancak ticari takip yazılımları ve meşru uzaktan erişim araçları çoğu zaman zararlı olarak işaretlenmez. Bu araçların kötüye kullanılıp kullanılmadığı ancak sistemin elle incelenmesiyle anlaşılır.
Bilgisayarımı kapatmalı mıyım?
Günlük kullanıma devam edebilirsiniz, ancak hassas işlemleri başka bir cihazdan yapın. Bilgisayarı sıfırlamayın ve şüpheli programları silmeyin; inceleme öncesinde delil kaybolabilir.
Kurumsal bilgisayarları BT ekibimizle birlikte inceleyebilir misiniz?
Evet. Kurumsal çalışmalarda kapsamı ve yetkileri BT ekibinizle birlikte belirler, kurumsal güvenlik yazılımlarınızla çakışmayacak şekilde çalışırız.